Film „Dua“, kosovske režiserke Blerte Basholli rekreira devedesete godine prošlog veka, kroz perspektivu odrastanja trinaestogodišnje devojčice, u vrtlogu okupacije i segregacije Kosova od strane srpskih policijskih, vojnih i paravojnih formacija. Imali smo ga prilike pogledati u takmičarskom delu Sarajevo Film Festivala. Kako je rekla nakon projekcije, Basholli je svoje vlastito odrastanje u velikoj meri „pozajmila“ glavnoj protagonistkinji. Ovaj kreativan i sasvim uspeo susret generacija rezultovao je filmom koji pleni proživljenom osetljivošću za nevolje i krize koje se javljaju u ranoj adolescentskoj dobi. Film, istovremeno, nije samo još jedna obična coming-of-age priča, baš zato što se, izvan introspektivnog sveta glavne junakinje stalno nazire širi politički i društveno-istorijski kontekst koji direktno utiče na njen preobražaj.

Vojske su tu već zbijenih redova, a topovsko meso je uvek spremno da iz faze euforije uleti u fazu juriša. Poslednju je ofanzivu započeo sarajevski glumac Feđa Štukan koji je krenuo da izvodi veze između plejliste koju slušamo, inteligencije i – pretpostavljam da se uvek to nalazi na kraju štapa – generalne političke pozicije. Ofanziva je nastavljena oko fotografije koja prikazuje Zorana Đinđića, Borislava Pekića i Ivana Đurića koja se intenzivno šerovala na Fejsbuku. Na njoj Pekić nosi poprilično novo izdanje „Zlatnog runa“, puši dve cigarete, hodaju oni po kaldrmi Knez Mihajlove (koju je Knez Mihajlova imala poslednji put pre nekih stotinjak godina, kada je zamenjena klasičnim kolovozom), a na levoj Đurićevoj cipeli se razbacao logo Gemini, najjeftinijeg i najgoreg od svih LLM mašina za plagiranje.

Veličanstvena ruševina na Petrovoj gori nas, uprkos svemu, podsjeća na jednu neprijatnu istorijsku činjenicu: ono što trenutno postoji oko nas nije nužno i jedino što je moguće. Ako su Srbi i Hrvati jednom mogli zajedno ustati protiv fašizma, te u neuporedivo težim okolnostima zamisliti i izgraditi društvo izvan logike profita i tržišta, onda ni sadašnje stanje stvari nije nikakva datost. U Ivanovićevom filmu ta jednostavna istina postaje jezgro umjetničkog otpora. Umjesto da nam ponudi gotov sud o Jugoslaviji, socijalizmu ili tranziciji, on nas vraća jednom objektu koji odbija da postane istorijska fusnota. Film usvaja dostojanstveno ćutanje svog predmeta promišljanja kao sopstveni centralni estetski postupak, dopuštajući spomeniku da govori isključivo svojom jezivom simfonijom.